Wagon letni tramwaju konnego

Eksponat przechowywany jest w Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie.

Autorka opisu – Olga Dunikowska

Widzimy tu wagon letni tramwaju konnego. Jest to replika pojazdu, który jeździł po krakowskich ulicach od 1882 roku do 1901 roku, kiedy to wprowadzono tramwaj elektryczny. Początki komunikacji miejskiej w Krakowie to przejazdy omnibusem na trasie Most Podgórski – Dworzec. Jakość usług była zbyt niska w stosunku do oczekiwań władz miasta i mieszkańców, więc zrezygnowano z rozwoju tego środka transportu. Przetarg na budowę oraz obsługę tramwaju wygrało pod koniec roku 1881 roku Belgijskie Towarzystwo Kolei Lokalnych. Uroczyste otwarcie przejazdów pasażerskich nastąpiło w październiku 1882.

Całość pojazdu ma formę prostokątnej bryły, koloru niebieskiego. Z racji, że jest to wagon letni, nie posiada on okien i drzwi. Wejścia do poszczególnych części przesłonięte są lnianymi, jasnymi zasłonami, które można przypiąć do barierek skórzanymi paskami. Pierwszy stopień wejścia do wagonu znajduje się na wysokości kolan stojącego przed nim dorosłego człowieka.

Na dachu tramwaju, po obu stronach umieszczone są tabliczki z nazwami początkowego i końcowego przystanku MOST PODGÓRSKI – DWORZEC. Pierwsza linia tramwaju prowadziła po dawnej trasie omnibusa. Ta pierwsza linia była jednotorowa z czterema mijankami. Tory miały rozstaw szyn 900 mm, co pozwoliło na bezkolizyjne poruszanie się po wąskich ulicach Krakowa. Cała trasa była podzielona na sekcje – sekcja I od mostu Podgórskiego do Wawelu, sekcja II od Wawelu do Rynku Głównego oraz sekcja III od Rynku Głównego do dworca.

Przednia część tramwaju to miejsce prowadzącego tramwaj i przedział pierwszej klasy. Przód tramwaju jest półokrągły, po prawej stronie balustrady ma zamontowany hamulec. Hamulec ma formę dużej korby. Po lewej stronie u góry, nad głową prowadzącego tramwaj, zamontowany jest dzwonek ostrzegawczy, który służył do ostrzegania pieszych przed nadjeżdżającym pojazdem. Dzwonek jest koloru żółtego, sznurek zrobiony jest z plecionki.

Przedział pierwszej klasy to dwie ławki, stojące naprzeciw siebie, wydzielone są na nich cztery skórzane siedzenia. Nad głowami pasażerów, umieszczone są skórzane uchwyty w formie pętli. Druga klasa to dwie drewniane ławy ustawione prostopadle w stosunku do siedzeń w pierwszej klasie. Ławy te, mają ruchome oparcie – można je przestawić tak, aby jechać przodem lub tyłem do kierunku jazdy. Warto zwrócić uwagę na to, że w porównaniu do dzisiejszych środków komunikacji miejskiej – w tramwaju konnym było niewiele miejsc. Opłata za przejazd tramwajem uzależniona była nie tylko od ilości sekcji, po których jechał pasażer, ale także od klasy, w której chciał swoją podróż pokonać. Przejazd pierwszą klasą wynosił 4 centy za sekcję, za dwie sekcje płacono 8 centów, a za całą trasę 12 centów. Odpowiednio w klasie drugiej opłaty te wynosiły: 3, 6 i 8 centów. Ze specjalnej ulgi korzystały dzieci do wzrostu 1,30 m – podczas przejazdu klasą drugą odpowiednio: 2, 3 i 4 centy.

Tramwajem zwykle jeździł konduktor, który pilnował, aby każdy wsiadający dokonał zakupu biletu. W tylnej części tramwaju umieszczony jest manekin w przykładowym mundurze konduktora. Mundur jest koloru granatowego ze złotymi zdobieniami, składa się ze spodni, marynarki i czapki z okrągłym denkiem. Oprócz sprzedaży i kontroli biletów, do zadań konduktora należało też pilnowanie, aby liczba pasażerów nie przekraczała dopuszczalnej.

W 1901 roku tramwaje konne zostały zastąpione przez tramwaje elektryczne. Na początku funkcjonowania były one również wąskotorowe, od 1913 zaczęły funkcjonować na rozstawie normalnotorowym (czyli 1435 mm). W 1953 zlikwidowano tramwaje wąskotorowe.

Posłuchaj audiodeskrypcji

PB109199